: ไปหน้าหลัก :

แนะนำศูนย์       อัตรากำลัง       รายงานประจำปี 51      สถิติข้อมูล       การพยากรณ์

การฝึกอบรม       ผลิตขยาย      กิจกรรม      ท่องเที่ยวเชิงเกษตร    เมืองพัทยา


         เชื้อราไตรโคเดอร์ม่า


การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma spp.)

ไตรโคเดอร์มา เป็นจุลินทรีย์ชนิดหนึ่งที่จัดอยู่ในจำพวกของเชื้อราชั้นสูง (เส้นใยมีผนังกั้นแบ่งมีประโยชน์สำหรับใช้ควบคุมโรคพืชที่มีสาเหตุมาจากเชื้อราได้อย่างกว้างขวางทั้งเชื้อราสาเหตุโรคพืชที่เป็นเชื้อราชั้นสูงและชั้นต่ำ ได้แก่
- เชื้อรา Pythium spp. สาเหตุโรคกล้าเน่าหรือโรคเน่าคอดิน
- เชื้อรา Phytophthora spp. สาเหตุโรครากและโคนเน่า
- เชื้อรา Rhizoctonia spp. สาเหตุโรครากและลำต้นเน่า
- เชื้อรา Sclerotium spp. สาเหตุโรครากและลำต้นเน่า
- เชื้อรา Fusarium spp. สาเหตุโรคเหี่ยว
สำหรับในประเทศไทย ได้มีการศึกษาค้นคว้าประสิทธิภาพของเชื้อราไตรโค เดอร์มาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะเพื่อควบคุมโรคเมล็ดเน่า (Seed rot) โรคเน่าระดับดิน (Damping off) โรคกล้าไหม้ (seedling blight) โรครากเน่า (Root rot) โรคโคนเน่า (Stem rot, trunk rot, basal rot) บนพืชหลายชนิด เช่นมะเขือเทศ ถั่วเหลืองฝักสด พริก ฝ้าย ข้าวบาร์เลย์ ส้ม ทุเรียน พบว่ามีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมโรคต่าง ๆ ดังกล่าวได้ดี


รูปแบบหรือวิธีการของเชื้อราไตรโคเดอร์มาในการควบคุมเชื้อราโรคพืช

1. แข่งขันกับเชื้อราโรคพืชในด้านแหล่งของที่อยู่อาศัย อาหาร อากาศ และปัจจัย อื่น ๆ ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต
2. เส้นใยของไตรโคเดอร์มาจะพันรัดและแทงเข้าไปในเส้นใยของเชื้อราสาเหตุโรคพืช
3. เชื้อราไตรโคเดอร์มาเป็นเชื้อราปฎิปักษ์ที่มีศักยภาพสูงมากชนิดหนึ่ง

อัตราส่วนและวิธีการใช้
ก่อนที่จะนำ เชื้อราไตรโคเดอร์มาไปใช้ จำเป็นที่จะต้องนำมาผสมกับรำข้าว (รำใหม่ละเอียด) และปุ๋ยอินทรีย์เสียก่อน ตามอัตราส่วนโดยน้ำหนักดังนี้

หัวเชื้อไตรโคเดอร์มา : รำข้าว : ปุ๋ยอินทรีย์
1 กิโลกรัม : 5 กิโลกรัม : 25 กิโลกรัม

ปัจจุบันมีชนิดที่จำหน่ายเป็นชุดให้ใช้อัตราตามคำแนะนำของผู้จำหน่ายได้ โดยผสมหัวเชื้อไตรโคเดอร์มา คลุกเคล้าให้เข้ากับรำข้าวให้ดีเสียก่อน แล้วจึงนำไปผสมคลุกเคล้าให้เข้ากับปุ๋ยอินทรีย์ ก็จะได้ส่วนผสมที่พร้อมจะนำไปใช้โดยแนะให้
1. ใช้รองก้นหลุมก่อนปลูก
2. ใช้โรยรอบโคนต้น
3. ใช้ทั้งรองก้นหลุมและโรยรอบโคนต้น


ข้อจำกัดและข้อควรระวังในการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา ควบคุมเชื้อรา สาเหตุโรคพืช

1. PH ของดินที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของไตรโคเดอร์มา อยู่ระหว่าง 5.5 - 6.5 คือเป็นกรดอ่อน ๆ ซึ่งเป็นช่วง pH ที่พืชปลูกส่วนใหญ่ เจริญเติบโตได้ดีเช่นกัน จึงจำเป็นต้องมีการวัด pH ของดิน และปรับให้เหมาะสมก่อน
2. เชื้อราไตรโคเดอร์มา เป็นเชื้อราชั้นสูง จึงถูกทำลายได้ด้วยสารเคมีที่ใช้ใน การป้องกันและกำจัดเชื้อราชั้นสูงโดยเฉพาะสารเคมีในกลุ่มเบนซิมิดาโซล (benzimidazole) ได้แก่ เบนโนมิล (benomyl) และคาร์เบนดาซิม (carbendazim) ซึ่งเป็นกลุ่มสารเคมีชนิดดูดซึมหากจำเป็นที่จะต้องใช้สารเคมี ควรจะทิ้งช่วงประมาณ 2 สัปดาห์เป็นอย่างต่ำ
3. ควรใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง คือต้นฝน และปลายฝน ห่างกัน 6 เดือน เพราะถ้าอาหาร สภาพแวดล้อมและปัจจัยอื่น ๆ ในดินไม่เหมาะสม เชื้อราไตรโคเดอร์มาจะหยุดการเจริญเติบโต

การผลิตเชื้อราไตรโตเดอร์มาชนิดสดเพื่อใช้ควบคุมโรคพืช
ไตรโคเดอร์มาควบคุมโรคพืชที่เกิดจากเชื้อราในดิน


เช่น เชื้อราพิเทียม ( โรคเน่าระดับดิน กล้ายุบ กล้าเน่า )
เชื้อราไฟทอฟธอรา ( โรคโคนเน่า )
เชื้อราฟิวซาเรียม (โรคเหยี่ว )
เชื้อราสเคลอโรเทียม ( โรคโคนเน่า เหยี่ว
เชื้อราไรซ็อคโทเนีย ( โรคเน่าระดับดิน กล้ายุบ กล้าเน่า )

วิธีการนำเชื้อราไตรโคเดอร์มาชนิดสดไปใช้

คลุกเมล็ดพืช ผสมปุ๋ยอินทรีย์แล้วหว่านหรือรองก้นหลุม ผสมกับวัสดุปลูก ผสมน้ำฉีด
การผลิตเชื้อราไตรโคเดอร์มาชนิดสดเพื่อใช้ควบคุมโรคพืช

เชื้อราไตรโคเดอร์มาชนิดสด คือ เชื้อราไตรโคเดอร์มา ที่กำลังเจริญเติบโตอยู่บนวุ้นสำหรับเลี้ยงเชื้อ หรือบนอาหารจำพวกเมล็ดพืช โดยอยู่ในรูปสปอร์สีเขียวปกคลุมวัสดุอาหารอย่างทั่วถึง ไม่มีการปนเปื้อนที่ทำให้เห็นสปอร์เป็นสีอื่นมีเมือกเยิ้ม หรือมีกลิ่นเหม็น
ประโยชน์ของการผลิตเชื้อราไตรโคเดอร์มาชนิดสด

การผลิตขยายเชื้อราไตรโคเดอร์มา
โดยใช้หัวเชื้อราไตรโคเดอร์มาที่มีประสิทธิภาพสูง เลี้ยงบนปลายข้าว หรือข้าวสุก

อุปกรณ์ที่ใช้


1. หัวเชื้อไตรโคเดอร์มา
2. หม้อหูงข้าวไฟฟ้า
3. ถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 8X12 นิ้ว
4. ปลายข้าว
5. ยางวง

การเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อ

1. หูงปลายข้าวด้วยหม้อหูงข้าวไฟฟ้า ใช้ข้าว 3 ส่วน ต่อน้ำ 2 ส่วน
2. ตักข้าวสุกที่ยังร้อนอยู่ใส่ถุงพลาสติกทนร้อนที่เตรียมไว้จำนวน 2 ทับพี(พูน) หรือประมาณ 250 กรัมต่อถุง
3. กดข้าวให้แบน รีดเอาอากาศออกให้ถุงพลาสติกแนบกับข้าวเพื่อลดการเกิดหยดน้ำทิ้งใว้ให้อุ่นหรือเย็น
4. ใส่หัวเชื้อไตรโคเดอร์มาลงในถุงเพียงเล็กน้อย ประมาณ 1-1.5 กรัม ต่อถุง
5. รัดยางปากถุงให้แน่น แล้วเขย่าหรือบีบข้าวเบาๆเพื่อให้เชื้อกระจายทั่วถุง
6. รวบถุงให้บริเวณปากถุงพอง แล้วใช้เข็มเย็บผ้าแทงรอบๆปากถุง 10-15 แผล
7. กดข้าวในถุงให้แผ่กระจายไม่ซ้อนทับกัน ดึงบริเวณกลางถุงขึ้นเพื่อไม่ให้พลาสติกแนบกับข้าวและเพื่อให้อากาศเข้าไปในถุงเพียงพอ
8. บ่มเชื้อเป็นเวลา 2 วัน โดยวางถุงเชื้อในห้องที่ปลอดจาก มด ไร และสัตว์อื่นๆ อากาศไม่ร้อน และไม่ถูกแสงแดด แต่ได้รับแสงวันละ 6-10 ชั่วโมง / วัน หากแสงไม่พอใช้แสงจากหลอดนีออนช่วยได้
9. เมื่อครบ 2 วัน ีบบขยำก้อนข้าวที่มีเส้นใยของเชื้อเจริญอยู่ให้แตกแล้ววางถุงไว้ที่เดิมถึงถุงให้อากาศเข้าอีกครั้ง บ่มไว้อีก 4-5 วัน
10. เชื้อสดที่ผลิตได้ควรนำไปใช้ทันที่ เก็บไว้ในตู้เย็นช่องธรรมดาได้ 1 เดือน

วิธีใช้เชื้อไตรโคเดอร์มา

1. คลุกเมล็ด เชื้อสด 10 กรัม / เมล็ดพันธุ์ 1 กก.
2. ผสมน้ำฉีด ใช้เชื้อสด 1 กก. / น้ำ 200 ลิตร
3. ผสมปุ๋ยหมัก ใช้เชื้อสด 1 กก. ผสมรำละเอียด 5-10 กก. ผสมปุ๋ยอินทรีย์ 40 กก

 

ศูนย์บริหารศัตรูพืช จังหวัดชลบุรี
15 หมู่ 11 ตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี 20150

Pest Management Center Chonburi
15 Moo 11 Hnongpeur Bangramung Chonburi 20150

Email:pmc03@doae.go.th